စိတ်တိုင်းမကျတာတွေ ဖြစ်နေတာ မဟုတ်ဘူး။
စိတ်တိုင်းကျဖို့ မျှော်လင့်ထားတာ များနေတာ။
ဘဝမှာ
စိတ်တိုင်းမကျတာတွေ ရှိတယ်။
အလုပ် မရဘူး။
ရောင်းအား မကောင်းဘူး။
ချစ်သူ နားမလည်ဘူး။
ကြိုးစားတာ အသိအမှတ် မပြုဘူး။
အစီအစဉ် အတိုင်း မဖြစ်ဘူး။
ဒါတွေ ဖြစ်ရင်
စိတ်ညစ်တယ်
စိတ်ပျက်တယ်
စိတ်ဓာတ်ကျတယ်
တစ်ခါတစ်ရံ စိတ်ဆိုးတယ်
တစ်ခါတစ်ရံ ကိုယ့်ကိုကိုယ် အပြစ်တင်တယ်။
ဒါပေမယ့်
ဒီမှာ ခဏ ရပ်ပြီး ကြည့်ရအောင်။
ကိုယ့်ကို စိတ်ညစ်စေတာ ဘာလဲ —
ဖြစ်ရပ်လား
ဒါမှမဟုတ်
ဖြစ်ရပ် အပေါ် ကိုယ့် မျှော်လင့်ချက်လား။
ပြဿနာက ဖြစ်ရပ် မဟုတ်ဘူး မျှော်လင့်ချက် ဖြစ်တယ်။
Epictetus က ပြောခဲ့ပါတယ်
“ကိုယ့်ကို ထိခိုက်စေတာက
ဖြစ်ရပ် မဟုတ်ဘူး
ဖြစ်ရပ်ကို ကိုယ် ဘယ်လို ယူဆလဲ ဆိုတာ” လို့။
“အလုပ် ရမယ်” ဆိုတဲ့ မျှော်လင့်ချက် ရှိလို့
မရရင် စိတ်ညစ်ရတာ။
“ချစ်သူ နားလည်ရမယ်” ဆိုတဲ့ မျှော်လင့်ချက် ရှိလို့
နားမလည်ရင် စိတ်ပျက်ရတာ။
“ကြိုးစားရင် အသိအမှတ်ပြုရမယ်” ဆိုတဲ့ မျှော်လင့်ချက် ရှိလို့
မပြုရင် စိတ်ဆိုးရတာ။
ဖြစ်ရပ်က ပြဿနာ မဟုတ်ဘူး
ဖြစ်ရပ် + “ဒီလို ဖြစ်ရမယ်” ဆိုတဲ့ မျှော်လင့်ချက် = ပြဿနာ
မျှော်လင့်ချက် မရှိရင်
တူညီတဲ့ ဖြစ်ရပ်က ပြဿနာ မဖြစ်ဘူး
ဖြစ်ရပ်ပဲ ဖြစ်တယ်။
— ဒါဆိုရင် ဘာမှ မျှော်လင့်ဘဲ နေရမှာလား —
မဟုတ်ဘူး။
မျှော်လင့်ချက် မထားပါနဲ့ ပြောတာ မဟုတ်ဘူး
မျှော်လင့်ချက် ကို သိထားပါ ပြောတာ။
“ငါ ဒီလို မျှော်လင့်ထားတယ်” ဆိုတာ သိရင်
မဖြစ်တဲ့ အခါ
“ဟာ ငါ့ မျှော်လင့်ချက် မကိုက်တာ ဖြစ်ရပ်ရဲ့ ပြဿနာ မဟုတ်ဘူး”
ဆိုပြီး ခွဲခြားနိုင်တယ်။
ဒါ သတိ ဖြစ်တယ်
ဒါ ယောနိသောမနသိကာရ ဖြစ်တယ်
ဒါ မှန်ကန်စွာ နှလုံးသွင်းခြင်း ဖြစ်တယ်။
— စိတ်တိုင်းမကျတာကို ကျော်လွှားနည်း ၅ ခု —
— ၁ — ခံစားချက်ကို ခွင့်ပြုပါ —
စိတ်ညစ်ရင် စိတ်ညစ်ခွင့်ပေးပါ။
ဝမ်းနည်းရင် ဝမ်းနည်းခွင့်ပေးပါ။
ဒေါသ ဖြစ်ရင် ဒေါသ ဖြစ်ခွင့်ပေးပါ။
ခံစားချက်ကို ဖိထားတာ ဖြေရှင်းချက် မဟုတ်ဘူး
ခံစားချက်ကို ခွင့်ပြုတာ ပထမ အဆင့် ဖြစ်တယ်။
“ငါ ခု စိတ်ညစ်နေတယ် ဒါ ကောင်းပါတယ်”
ဒီ စကား တစ်ကြောင်းက
ခံစားချက်ကို ရန်သူ အဖြစ်ကနေ
ဧည့်သည် အဖြစ် ပြောင်းပေးတယ်။
ဧည့်သည်က လာတယ် ပြီးရင် သွားတယ်
ဖိထားတဲ့ ရန်သူက ကျန်ရစ်တယ်။
— ၂ — ထိန်းနိုင်တာ နဲ့ ထိန်းမနိုင်တာ ခွဲပါ —
Marcus Aurelius က ပြောခဲ့ပါတယ်
“ထိန်းနိုင်တာကို ထိန်းပါ
ကျန်တာ ချပါ” လို့။
စိတ်တိုင်းမကျတဲ့ အခါ
စာရွက် ယူပြီး ၂ ဖက် ခွဲရေးပါ —
ထိန်းနိုင်တာ — ကိုယ့် ကြိုးစားမှု ကိုယ့် အတွေး ကိုယ့် တုံ့ပြန်ပုံ
ထိန်းမနိုင်တာ — တစ်ခြားသူ ဆုံးဖြတ်ချက် စီးပွားရေး အခြေအနေ ရာသီဥတု
ထိန်းနိုင်တဲ့ ဘက်ကို အာရုံစူးစိုက်ပါ
ထိန်းမနိုင်တဲ့ ဘက်ကို လွှတ်ချပါ
ဒီ ခွဲခြားမှု တစ်ခုတည်းနဲ့
stress ၅₀% ကျသွားတယ်
ဘာကြောင့်လဲ ဆိုတော့ stress အများစုက
ထိန်းမနိုင်တဲ့ အရာကို ထိန်းချင်နေလို့ ဖြစ်တယ်။
— ၃ — “ဒါ ငါ့ကို ဘာ သင်ပေးနေလဲ” မေးပါ —
စိတ်တိုင်းမကျတဲ့ ဖြစ်ရပ် တိုင်းမှာ
သင်ခန်းစာ ရှိတယ်။
“ဒါ ဘာကြောင့် ဖြစ်ရတာလဲ” ဆိုတာ
အပြစ်တင်ချင်တဲ့ မေးခွန်း။
“ဒါ ငါ့ကို ဘာ သင်ပေးနေလဲ” ဆိုတာ
ကြီးထွားချင်တဲ့ မေးခွန်း။
တူညီတဲ့ ဖြစ်ရပ်
မတူတဲ့ မေးခွန်း
မတူတဲ့ ရလဒ်။
ရောင်းအား ကျရင် —
“ဖောက်သည် ဘာ ပြောင်းသွားလဲ ငါ ဘာ သင်ယူရမလဲ”
ဆက်ဆံရေး ပြဿနာ ဖြစ်ရင် —
“ငါ့ communication မှာ ဘာ ပြင်ရမလဲ”
အလုပ် မရရင် —
“ငါ့ ပြင်ဆင်မှုမှာ ဘာ ချို့တဲ့လဲ”
ဒီလို မေးနိုင်ရင်
ဘယ် ဖြစ်ရပ်မှ ရှုံးမှု မဖြစ်ဘူး
သင်ခန်းစာ ဖြစ်သွားတယ်။
— ၄ — ရေရှည် ကြည့်ပါ —
ယခု စိတ်တိုင်းမကျတာ
နှစ် ၅ နှစ် ကြာရင် ဘာ ဖြစ်မလဲ —
အများစုက မှတ်တောင် မမိတော့ဘူး။
ယခု ဒီလောက် နာကျင်နေတာ
ယခု ဒီလောက် စိတ်ညစ်နေတာ
နှစ် ၅ နှစ် ကြာရင်
“ဟိုတုန်းက ဒါတောင် ဖြစ်ခဲ့တယ်” ဆိုပြီး
ပြုံးပြီး ပြန်ပြောပြနေမယ်။
ဒါကြောင့်
ယခု ခံစားနေရတဲ့ နာကျင်မှု
ဒါ ထာဝရ မဟုတ်ဘူး ဆိုတာ သတိရပါ
ဗုဒ္ဓက “အနိစ္စ” ဟောကြားခဲ့တယ်
ကောင်းတာလည်း မတည်မြဲ
ဆိုးတာလည်း မတည်မြဲ
ယခု ဖြစ်နေတာ ဖြတ်သွားမယ် ဒါ သေချာတယ်။
— ၅ — ကိုယ့်ကိုကိုယ် ကရုဏာ ထားပါ —
စိတ်တိုင်းမကျတဲ့ အခါ
လူအများစုက ကိုယ့်ကိုကိုယ် ရိုက်နှက်တတ်တယ်။
“ငါ ပိုကြိုးစားရမှာ”
“ငါ ပိုကောင်းနိုင်တယ်”
“ငါ့ အမှားပါ”
ဒါ ကြိုးစားချင်တဲ့ စိတ် ဖြစ်ပေမယ့်
ခဏခဏ လုပ်ရင်
ကိုယ့်ကိုကိုယ် ဖျက်ဆီးတာ ဖြစ်သွားတယ်။
Kristin Neff ရဲ့ self-compassion သုတေသနမှာ
ထောက်ပြခဲ့တယ်
ကိုယ့်ကိုကိုယ် ကရုဏာ ထားနိုင်တဲ့ သူက
ကိုယ့်ကိုကိုယ် ဝေဖန်နေတဲ့ သူ ထက်
ပိုကြိုးစားတယ် ပိုပြန်ထတယ် ပိုသန်မာတယ် လို့။
ကိုယ့်ကိုကိုယ် ရိုက်နှက်တာ
သန်မာ ဖြစ်စေတာ မဟုတ်ဘူး
ကိုယ့်ကိုကိုယ် ကရုဏာ ထားတာ
သန်မာ ဖြစ်စေတာ ဖြစ်တယ်။
မိတ်ဆွေ ရှုံးရင် ဘယ်လို ပြောမလဲ —
“ကိုင်းပါ ကြိုးစားခဲ့တာ ကောင်းပါတယ်
နောက်တစ်ခါ ပိုကောင်းမယ်” ပြောမယ် မဟုတ်လား
ဒါ ကိုယ့်ကိုကိုယ်လည်း ပြောပါ
ကိုယ်ကိုလည်း ဒီလို ဆက်ဆံပါ။
ပြန်ချုပ်ရရင်
စိတ်တိုင်းမကျတာတွေ ဖြစ်မယ်
ဒါ ဘဝ ရဲ့ သဘာဝ ဖြစ်တယ်
ဒါကို ပြောင်းလို့ မရဘူး။
ဒါပေမယ့်
ဒါကို ကိုင်တွယ်ပုံ ပြောင်းလို့ ရတယ်
ခံစားချက်ကို ခွင့်ပြုပါ — ဖိမထားပါနဲ့
ထိန်းနိုင်/မနိုင် ခွဲပါ — ထိန်းနိုင်တာ ကိုပဲ အာရုံစိုက်ပါ
“ဘာ သင်ပေးနေလဲ” မေးပါ — ရှုံးမှု ကို သင်ခန်းစာ ပြောင်းပါ
ရေရှည် ကြည့်ပါ — ယခု နာကျင်မှု ထာဝရ မဟုတ်ဘူး
ကိုယ့်ကိုကိုယ် ကရုဏာ ထားပါ — ရိုက်နှက်တာ ရပ်ပါ
ပြီးရင် “ငါ့ ဘဝမှာ စိတ်တိုင်းမကျတာ ဘာကြောင့် ဒီလောက် များရတာလဲ” ထင်တယ်။
တကယ်က စိတ်တိုင်းမကျတာ များတာ မဟုတ်ဘူး
စိတ်တိုင်းကျဖို့ မျှော်လင့်ထားတာ များတာ ဖြစ်တယ်။
မျှော်လင့်ချက် ကို ချလိုက်ရင်
ဖြစ်ရပ် အတိုင်း ဖြစ်ရပ်ပဲ
ကောင်းတာ ဆိုးတာ ဘာမှ မဟုတ်ဘူး
ဖြစ်နေတာပဲ ဖြစ်တယ်
ဒီလို မြင်နိုင်တဲ့ နေ့က
စိတ်တိုင်းမကျတာတွေ ကျော်လွှားပြီးတဲ့ နေ့ မဟုတ်ဘူး
ကျော်လွှားစရာ မလိုတော့တဲ့ နေ့ ဖြစ်တယ်။
Phyo Paing @ Derek