knowledge

တခါတလေ ကိုယ့်အိမ်မက်ဖြစ်ချင်စောများရင်ကိုယ့်မှာရှိထားတဲ့အရာတွေကိုကျေးဇူးတင်စိတ်မရှိတာမျိုးဖြစ်တတ်ကြတယ်။ ကိုယ့်မှာရှိထားတာကိုလဲကျေးဇူးတင်တတ်ဖို့လိုတဲ့အချိန်တွေရှိသလိုကိုယ့်ရဲ့ အိမ်မက်တွေရောက်ဖို့ဆာလောင်မှုတွေကလဲလိုပြန်တယ်။ ဆန့်ကျင်ဖက်ဖြစ်နေသလိုဖြစ်နိုင်ပေမယ့်ပေါင်းစပ်လို့ရတယ်။ ကိုယ့်ဖြစ်ချင်တဲ့အရာတွေတဖြည်းဖြည်းကိုယ့်ဘဝထဲရောက်လာဖို့နေ့စဥ် train နေဖို့အရေးကြီးတယ်။ ဒါနဲ့ ဒီနေ့ train ပြီးပြီလား။ Phyo Paing @ Derek

လောကမှာ ဒေါသအထွက်ဆုံးအချက်ကအဓိပ္ပာယ်မရှိ အလုပ်မဖြစ်တဲ့အတွေးအခေါ်တွေကို လက်ဆင့်ကမ်းတာပဲ။ စာကိုနှေးနှေးဖတ်မှ မှတ်မိမယ်။ဖြေးဖြေးနှေးနှေးဖတ်။မြန်မြန်မဖတ်နဲ့။ဒါမှ မှတ်မိမှာ။ မြန်မာလိုတွေး အင်္ဂလိပ်လိုရေး။​ ဒီပညာရပ်နဲ့ဘွဲ့ရထားတာဒါနဲ့ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းမပြုရင်နှမြောစရာကြီး။အလကားဖြစ်သွားမယ်။​ တော်သေးလို့ စာများများဖတ်၊ခရီးများများသွား၊လူများများနဲ့တွေ့မိလို့။ငါတို့ ပတ်ဝန်းကျင်ကသတ်မှတ်ထားတဲ့အယူအဆတွေက စောက်တလွဲဆိုတာသိတာ။ စာနှေးနှေးဖတ်တိုင်းနားလည်တဲ့နှုန်း၊ မှတ်မိတဲ့နှုန်းနဲ့ မဆိုင်ပါဘူး။ကိုယ့်ဦးနှောက်က စာကို process ဖတ်နိုင်စွမ်းနှေးနေတာပါ။စာကိုတစ်လုံး၊ တစ်လုံးက တစ်ကြောင်း၊တစ်ကြောင်းက တစ်ပိုက်၊တစ်ပိုက်က တစ်မျက်နှာဦးနှောက်ရဲ့ သတင်းအချက်ရယူနိုင်စွမ်းမတူပါဘူး။ဒါကိုလေ့ကျင့်ရပါတယ်။ ဒီလိုလေ့ကျင့်ဖို့ subvocalization လို့ခေါ်တဲ့စာလုံးတိုင်းကို စိတ်ထဲက အသံလိုက်ထွက်တာကိုရှောင်ဖို့ လေ့ကျင့်ရပါတယ်။ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ငယ်ငယ်က“ညအခါ လသာသာ၊ ကစားမလား နားမလား”ဒီလိုစာကြောင်းတွေကို လိုက်ဆိုပြီးစိတ်ထဲက အသံထွက်ဖတ်တာအကျင့်ဖြစ်လာလို့ပါ။ နောက်တစ်ခုကမြန်မာလိုတွေး၊ အင်္ဂလိပ်လိုရေး။တရုတ်လိုပြောချင်ရင် တရုတ်လိုတွေးရပါတယ်။​မြန်မာလိုပြောချင်ရင် မြန်မာလိုတွေးရပါတယ်။အင်္ဂလိပ်ပြောချင်ရင် အင်္ဂလိပ်လိုတွေးရတယ်။ တွေးတဲ့ ဘာသာစကားမတူရင်တောင်ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးမတူပါဘူး။Cognitive scientist သိပ္ပံပညာရှင်ဖြစ်တဲ့Lera Boroditsky ရဲ့ သုတေသနအရမတူညီတဲ့ဘာသာစကားကအတွေးကိုလွမ်းမိုးတယ်။အတွေးက ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးကိုလွမ်းမိုးတယ်။ ဒါကို international school မှာEnglish

ဆေးတက္ကသိုလ်က ကျောင်းတော်ကြီးကသင်ပေးလိုက်တဲ့စဥ်းစားမှုပုံစံ mental model ကတော့ပြဿနာအဖြေရှာနည်းပဲဖြစ်တယ်။ ပြဿနာတစ်ခုနဲ့ကြုံလာတဲ့အခါအမှတ်လက္ခဏာ signs & symptoms ကိုခွဲခြားသိပြီးပြဿနာရဲ့အရင်းအမြစ်ကိုခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး ရှာဖွေတာဖြစ်တယ်။ဒါကို Root cause analysis (RCA) လို့ခေါ်တယ်။ ဒီလိုလုပ်နိုင်ဖို့ လူတစ်ယောက်အကြောင်းနားလည်ဖို့Zoology သတ်တဗေဒ၊Botany ရုက်ခဗေဒ၊Physics ရူပဗေဒ၊Chemistry ဓာတုဗေဒ ကို အခြေခံပြီးAnatomy ခန်ဓာဗဒေ၊Biochemistry ဇီဝဓာတုဗေဒ၊Microbiology အဏုဇီဝဗေဒ၊Pharmacology ဆေးဝါးဗေဒ၊Pathology ရောဂါဗေဒ၊Forensics မှုခင်းနဲ့ ဥပဒေရေးရာဆေးပညာ၊Medicine ဆေးဝါး၊Surgery ခွဲစိတ်၊Obstetrics and Gynaecology (O&G) သားဖွားမီးယပ်၊Pediatrics ကလေးအထူးကု ဆေးပညာစုံစုံလင်လင်သင်ပြီး ပြဿနာအဖြေရှာနိုင်အောင်လေ့ကျင့်ပျိုးထောင်ပေးတယ်။ ဒီကတစ်ဆင့် Evidence-based medicine လို့ခေါ်တဲ့ရောဂါကို စစ်ဆေးဖို့ diagnosis လုပ်ပြီးရင်ကုသဖို့ treatment options လမ်းကြောင်းတွေကိုအထင်အမြင်တစ်ခုတည်းမဟုတ်ပဲသုသေတနတွေ့ရှိချက်တွေ (Research)ကိုယ့်ကျွမ်းကျင်မှုအတွေ့အကြုံ (Expertise)လူနာရဲ့တန်ဖိုးထားစဥ်းစားမှု (Patient’s Values)ပေါ်မူတည်ပြီး ကုသမှုပြုလုပ်ကြတယ်။

တချို့အမှားတွေကပိုက်ဆံပေးဖြေရှင်းလို့ရတယ်။ တချို့အမှားတွေကျအချိန်ပေးဖြေရှင်းရတယ်။ တချို့အမှားတွေကျတော့လဲအရာရာပိုကောင်းဖို့ဖြစ်လာတာလို့နှလုံးသွင်းပြီး အမှားထဲကအမြတ်ပြန်ထုတ်ဖို့ စဥ်းစားရပြန်တယ်။ အမှားတစ်ခုလုပ်လိုက်မိရင်ဒီသုံးခုမှာ တစ်ခုတော့ပေးပြီးဖြေရှင်းတာ ဘဝရဲ့ဥပဒေသဖြစ်နေပါပြီလေ။ Phyo Paing @ Derek